Anhedonie begrijpen: inzichten uit de Experience Sampling Methodology
Anhedonie is het onvermogen om plezier te beleven aan activiteiten die voorheen wel plezier gaven. Het is een kernsymptoom van verschillende psychische stoornissen, waaronder depressie en psychose. In een recent gepubliceerde systematic review onderzochten dr. Joanne Beames (Centrum voor contextuele psychiatrie, KU Leuven) en haar collega's hoe anhedonie wordt gemeten en ondervinden in het dagelijks leven. Ze richtte zich specifiek op het gebruik van de Experience Sampling Methode (ESM), een onderzoekstechniek waarbij mensen in het dagelijkse leven rapporteren hoe ze zich voelen, wat ze denken, doen en of ze bepaalde symptomen ervaren. Deze methode geeft rijke inzichten over hoe mensen zich in het moment en in hun natuurlijke omgeving voelen, en hoe dit verandert over de tijd. Zo maakt ESM het mogelijk om na te gaan hoe anhedonie in de tijd en in verschillende situaties verandert.
In haar systematisch literatuuronderzoek vonden dr. Beames en haar collega’s maar liefst 113 wetenschappelijke artikels waarin ESM gebruikt werd om anhedonie te meten in het veld van de geestelijke gezondheid. Deze artikels werden kritisch geëvalueerd en samengevat.
De belangrijkste bevindingen:
- Meting
Anhedonie werd vaak beoordeeld in termen van verminderd plezier, genot of interesse in dagelijkse activiteiten. Over alle studies heen bleek dat deze meting varieerde en soms onvoldoende transparant was (d.w.z. dat het onduidelijk was welke items juist werden gebruikt om anhedonie te meten). Deze bevinding benadrukt de noodzaak van standaardisatie en duidelijke rapportering van de ESM-items, zodat anhedonie consistenter onderzocht kan worden tussen studies.
- Dagelijkse ervaringen
Anhedonie werd in het dagelijkse leven ervaren bij een reeks van psychische aandoeningen, waaronder depressie, angst, psychose en psychotische stoornissen, bipolaire stoornis en slapeloosheid. Er was echter aanzienlijke intra-individuele variatie. Dit wil zeggen dat personen met deze psychische aandoeningen wel nog steeds plezier konden ervaren in bepaalde situaties en op verschillende momenten van de dag.
Klinische relevantie
ESM biedt waardevolle inzichten in hoe anhedonie verandert doorheen de dag (temporele dynamiek) en in verschillende situaties (contextuele dynamiek). Deze inzichten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van gepersonaliseerde psychologische interventies. Beames et al. erkennen dat anhedonie voorkomt bij meerdere psychische problemen en pleiten daarom voor een transdiagnostisch perspectief in toekomstig interventieonderzoek.
Oproep
Als je geïnteresseerd bent in samenwerking aan een project over anhedonie of andere gerelateerde processen, zoals motivatie en beloning, neem dan contact met dr. Beames: joanne.beames [at] kuleuven.be.
Lees het volledige artikel
Onderzoeksteam
Dit project werd uitgevoerd door een team onderzoekers en psychologen van KU Leuven: dr. Joanne Beames, Lotte Uyttebroek, Nian Kemme, dr. Gudrun Eisele, A/Prof Olivia Kirtley, prof. Inez Myin-Germeys; King's College London: dr. Clementine Edwards, Olivia Collier; Tilburg University: prof. Eeske van Roekel en de Universiteit van Illinois in Urbana-Champaign: prof. Thomas Kwapil.
Anhedonie verandert doorheen de dag en in verschillende situaties. Deze inzichten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van gepersonaliseerde psychologische interventies.
