Kan beweging brein beschermen tegen littekens kindertrauma?
Moeilijke ervaringen in de kindertijd en langdurige stress kunnen een 'biologisch litteken' achterlaten in hersengebieden zoals de hippocampus. Die speelt een belangrijke rol in het geheugen, stressregulatie en emoties. Eerder onderzoek toonde aan dat deze hersenregio gemiddeld kleiner is bij mensen die psychiatrische klachten hebben. Maar is het brein alleen kwetsbaar of kan het ook beschermd worden?
In een studie bij 122 jongeren en jongvolwassenen (16-24 jaar) onderzochten onderzoeker Lise Jennen e.a. zowel risicofactoren (zoals kindertrauma en psychische klachten) als cardiorespiratoire fitheid, een maat voor de fysieke conditie, als een mogelijke beschermende factor.
Globaal vonden zij geen verschillen in hippocampusvolume tussen jongeren met psychische klachten en hun gezonde leeftijdsgenoten. Wanneer zij echter specifieker keken naar de verschillende deelgebieden van de hippocampus, zagen ze een genuanceerder beeld: jongeren met meer negatieve ervaringen in de kindertijd, depressieve klachten of posttraumatische stress (PTSS)-symptomen hadden gemiddeld een kleiner volume in het CA1 gebied. Daartegenover hing een betere cardiorespiratoire fitheid samen met grotere CA1-volumes.
Opvallend was dat het verband tussen depressieve klachten en een kleiner hippocampusvolume vooral zichtbaar was bij jongeren met een lage fitheid.
Deze bevindingen suggereren dat de hippocampus, en vooral het CA1-gebied, gevoelig is voor stress, maar mogelijk ook beïnvloedbaar blijft door leefstijlfactoren zoals beweging. Fysieke fitheid zou daarom al in een vroeg stadium, bijvoorbeeld bij milde psychische klachten of na ingrijpende ervaringen in de kindertijd, een beschermende rol kunnen spelen. Hoewel vervolgonderzoek nodig is om oorzaak en gevolg verder te verduidelijken, benadrukken deze resultaten het belang van het tijdig inzetten op beweging voor de mentale gezondheid van jongeren. Beweging is dus niet alleen goed voor het lichaam, maar kan ook een rol spelen in de veerkracht van het brein.
Deze studie werd uitgevoerd aan KU Leuven, binnen de onderzoeksgroep klinische psychiatrie, door Lise Jennen (doctorandus), onder begeleiding van prof. Davy Vancampfort en prof. dr. Ruud van Winkel, en met steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO).
Lees de volledige wetenschappelijke publicatie
Fysieke fitheid zou al in een vroeg stadium, bijvoorbeeld bij milde psychische klachten of na ingrijpende ervaringen in de kindertijd, een beschermende rol voor het brein kunnen spelen.
