‘Je moet veroudering omarmen als een vriend’

Goed ouder worden is geen kwestie van zo lang mogelijk leven, maar van zo goed mogelijk leven. Dat is de kern van het nieuwe boek van ouderenpsychiater Mathieu Vandenbulcke. In een uitgebreid interview pleit hij voor een andere blik op ouder worden: minder angst voor lichamelijk verval, meer aandacht voor psychologische groei, verbondenheid en betekenis. Ouder worden heeft niet alleen nadelen, benadrukt hij - het kan zelfs beschermend werken, als we het leren zien als een levensfase met eigen krachten.

Volgens Vandenbulcke doen we onszelf tekort door ouderdom vooral te associëren met verlies en aftakeling. “Negatief spreken over ouderen is een lastercampagne tegen je toekomstige zelf”, stelt hij scherp. Wie die beelden vroeg internaliseert, vergroot de kans dat ze later werkelijkheid worden. Een positievere kijk werkt net preventief: mensen worden milder, veerkrachtiger en beter in relativeren naarmate ze ouder worden.

Identiteit loskoppelen van het lichaam
Een centrale boodschap in zijn boek is dat geluk en identiteit niet te sterk mogen afhangen van lichamelijke mogelijkheden. “De kans is reëel dat het lichaam achteruitgaat,” zegt hij, “maar dat kan ruimte geven aan de geest om te groeien.” Door verwachtingen bij te stellen - minder focussen op wat niet meer lukt, meer aandacht voor wat wel kan - ontstaat mentale ademruimte. Geluk zit niet in perfecte omstandigheden, maar in de verhouding tussen wat er is en wat je verwacht.

Ouderen als maatschappelijk kapitaal
Vandenbulcke verzet zich ook tegen het beeld van ouderen als kostenpost. Oudere mensen dragen ervaring, creativiteit en rust in zich, en kunnen een actieve rol blijven spelen in werk, vrijwilligerswerk en het publieke debat. “Binnenkort is een kwart van de bevolking ouder dan 65,” zegt hij. “Dat is een gigantisch menselijk kapitaal.” Niet verdwijnen uit beeld, maar aanwezig blijven: dat komt niet alleen ouderen zelf ten goede, maar ook de samenleving.

Veroudering als bondgenoot
Zijn slotboodschap is helder en hoopvol. De strijd tegen veroudering valt niet te winnen - omdat het een strijd tegen het leven zelf is. Wie ouder worden leert omarmen als een vriend in plaats van te bestrijden als een vijand, vergroot de kans op een betekenisvolle en psychologisch rijke oude dag. “Het beste kan nog komen”, zegt Vandenbulcke. Niet als belofte, maar als mogelijkheid.