Hoe verslaafd zijn we aan onze smartphone? "De technologie speelt echt in op ons brein"

Hoe lang zit je elke dag op je smartphone? Veel schermtijd betekent niet automatisch dat je verslaafd bent. Toch zijn smartphones en apps zo ontworpen dat ze onze aandacht telkens opnieuw trekken, legt psychiater en verslavingsdeskundige Hendrik Peuskens, UPC KU Leuven, uit in De wereld van Sofie (Radio 1).

“Het toestel, de technologie erachter, de software en het aanbod verleiden ons om er automatisch mee bezig te blijven. Die technologie speelt in op ons brein en op wat wij prikkelend en leuk vinden.”

Daarbij speelt dopamine een belangrijke rol. Die neurotransmitter stuurt onze aandacht naar wat we stimulerend en prettig vinden. Apps en algoritmes spelen daarop in door voortdurend nieuwe prikkels aan te bieden en steeds beter te voorspellen wat onze aandacht vasthoudt.

Gewoonte vs verslaving

Toch maakt Peuskens een belangrijk onderscheid met een alcohol- of drugsverslaving. Bij de meeste mensen gaat smartphonegebruik niet om een volwaardige verslaving, maar eerder om gewoontes en automatische patronen. Problematisch wordt het wanneer iemand de controle verliest, niet meer kan stoppen of doorgaat ondanks negatieve gevolgen.

Een zogenaamde ‘dopaminedetox’ biedt volgens Peuskens geen wonderoplossing. Beter is het om eerst je werkelijke schermtijd te bekijken en vervolgens bewust momenten zonder smartphone in te bouwen.

En schermtijd alleen vertelt niet alles. “Niet alleen de vraag hoeveel tijd we op onze smartphone doorbrengen is belangrijk, maar ook wat we daar precies aan het doen zijn.”